توسعه پایدار گردشگری نیازمند مشارکت محلی

نویسنده : ولی تیموری معاون گردشگری کشور
 27 اسفند 1397 ساعت 10:21  |  91  بازدید
توسعه پایدار گردشگری نیازمند مشارکت محلی

در ادبیات گردشگری، همواره بر نقش و اهمیت نگرش جامعه محلی به عنوان یکی از ارکان موفقیت توسعه صنعت گردشگری تاکید شده است.



به گزارش پایگاه خبری صبح هشتم ، اما آن چه در مباحث توسعه گردشگری بیش از پیش حائز اهمیت است، نقش و اهمیت نگرش و ادراک ساکنان محلی از فرایند توسعه گردشگری و ورود گردشگران به منطقه محل سکونت خود است. به طور مثال، هر چند در بسیاری از جوامع روستایی و شهری گردشگری به یکی از ارکان اصلی درآمد مردم محلی تبدیل شده است اما باید دید که دیگر اثرات به جا مانده از فرایند گردشگری نیز مورد تایید و رضایت ساکنان محلی هست یا نه.

باید اذعان کرد که توسعه گردشگری در هر منطقه ای به صورتی دوگانه عمل می کند که هم می تواند منافعی برای جامعه میزبان به همراه داشته باشد و هم به آسیب هایی برای ساکنان محلی منجر شود. اثرات گردشگری بر مقاصد گردشگری و جامعه میزبان طیف گسترده ای از اثرات اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی را در بر می گیرد. علاوه بر این، تفاوت های فرهنگی جامعه محلی با گردشگرانی که به این ناحیه سفر می کنند، می تواند باعث بروز مشکلاتی در تعاملات اجتماعی مشارکت کنندگان با پیش زمینه های فرهنگی متفاوت شود. بنابراین توسعه گردشگری همانند شمشیر دو لبه برای جامعه محلی عمل می کند.

 از آن جا که جوامع محلی مهم ترین اصل در ایجاد ثبات و پایداری گردشگری اند و این جوامع هستند که از وجود گردشگری منتفع یا متضرر می شوند، باید لزوم برنامه ریزی برای دخیل کردن و مشارکت جستن از آن ها را مورد توجه قرار داد. شناسایی نیازها و خواسته های این جوامع با بررسی ادراک آن ها از آثار گردشگری و در محل سکونت آن ها میسر می شود.

نکته حائز اهمیت آن  است که در اغلب موارد جوامع محلی آموزش لازم در زمینه گردشگری را دریافت نکرده اند و ویژگی های مورد نیاز برای مواجه شدن با چالش های تولید محصولات و ارائه خدمات مناسب به گردشگران را ندارند. بنابراین در وهله نخست باید متولیان، سیاست گذاران و اصحاب رسانه به طور مستقیم و غیر مستقیم با آگاهی بخشی، فرهنگ سازی و ظرفیت سازی برای آموزش و توجیه جوامع محلی اقدام کنند و در گام بعدی تاثیرات منفی گردشگری را که به طور ناخواسته وارد مقصد می شود، به حداقل برسانند.به بیان دیگر باید منابع پایه برای آموزش جامعه محلی و ایجاد زیرساخت ها پیش بینی و پس از آن، مدیریت و کنترل توسعه گردشگری به دست جامعه محلی سپرده شود. از سویی، سازمان های مردم نهاد و دیگر سازمان های مرتبط مانند دانشگاه ها نیز باید نقش آموزش جامعه محلی را بر عهده بگیرند و سازمان های دولتی تسهیلات مناسب را برای ایجاد کسب و کارهای گردشگری در اختیار افراد قرار دهند، تنها در این صورت است که گردشگری پایدار محقق خواهد شد.

باید توجه داشت که موفقیت هر پروژه گردشگری مستلزم شناخت و تعیین عوامل موثر بر رضایت و حمایت جامعه میزبان است. در حقیقت شناخت و درک واکنش ها، درخواست ها و دیدگاه های جامعه محلی و عوامل موثر بر این طرز تفکرها برای برنامه ریزان و تصمیم سازان به منظور جلب حمایت ساکنان از توسعه گردشگری، اهمیت بسیاری دارد.

مشارکت محلی در گردشگری پایدار چند جنبه اساسی را در بر می گیرد؛ نخست مشارکت کلی جوامع محلی به منظور بهره مندی از منافع بخش گردشگری است، به علاوه تعامل در برنامه ریزی (در چارچوب برنامه ریزی راهبردی محلی) و در قالب مشاوره های موثر با ذی نفعان، مردم بومی، مسئولان، مدیران و سرمایه گذاران و نهادهای محلی و در نهایت مشارکت محلی در بهره مندی از فرصت های استخدام و اشتغال گام دیگری است که باید در این راستا برداشته شود.

در حقیقت گردشگری پایدار به آن شکل از گردشگری اطلاق می شود که از یک سو منافع جامعه محلی در آن مدنظر قرار گیرد و از سوی دیگر به مطالبات و خواسته های متنوع گردشگری پاسخ داده شود. تنها در این صورت است که گردشگری می تواند رشد اقتصادی را تسریع کند و به رشد اقتصادی محلی و منطقه ای نیز سرعت ببخشد. همچنین توسعه پایدار گردشگری در جوامع محلی، سبب احیای فرهنگ های محلی و سنتی، تشویق فعالیت های جمعی، افزایش درآمد، ایجاد منابع جدید درآمد، حفظ و حراست از محیط طبیعی، فرهنگی و اجتماعی جوامع محلی و نگهداشت جمعیت می شود.

در مجموع باید بیان کرد، هم اکنون گردشگری به یکی از مهم ترین منابع اشتغال در جوامع محلی تبدیل شده است. این صنعت باعث ایجاد و رونق سرمایه گذاری های کلان در آن دسته از زیرساخت هایی شده که شرایط زندگی افراد محلی را بهبود و ارتقا می بخشند.  از این رو باید از طریق جلب مشارکت مردم  در توسعه گردشگری، پیامدهای مثبت را به حداکثر و پیامدهای منفی گردشگری را به حداقل برسانیم. البته ناگفته نماند نگاه به مردم در صنعت گردشگری نباید صرفا نگاه به مصرف کننده باشد یا تنها گروه خاصی از جامعه عهده دار تولید و عرضه باشند، بلکه باید مردم را در توسعه این صنعت و فعالیت های مربوط به آن وارد کنیم تا در اجرای برنامه ها مشارکت داشته باشند یا با مشکلات، موانع و مزایای حاصل از این صنعت به خوبی آشنا شوند، چرا که توسعه موفقیت آمیز صنعت گردشگری مستلزم مهمان نوازی و استقبال جامعه میزبان است.


  افزودن نظر

آخرین تصاویر

آخرین ویدئوها

آخرین یادداشتها