مدیران شهری و استانی چه برنامه‌هایی برای افزایش جاذبه‌های گردشگری دارند؟

هزار راه نرفته برای ماندگاری گردشگر در مشهد

 15 آذر 1397 ساعت 11:01  |  27  بازدید
هزار راه نرفته برای ماندگاری گردشگر در مشهد

«پر کردن اوقات فراغت گردشگران با بهترین برنامه‌های تفریحی‌ و فرهنگی» و «ارتباط و رفتار مناسب مشهدی‌ها با مسافران»؛ دو مولفه‌ای است که به گفته مسئولان شهری، مدت زمان ماندن آنان را در مشهد تعیین می‌کند.



به گزارش پایگاه خبری صبح هشتم، حتی اگر برای این افراد خاطره‌ای خوش در مشهد رقم بخورد می‌تواند گردشگران را به انتخاب دوباره مشهد برای سفرهای بعدی راغب کند. اما دلایل اهمیت «افزایش ماندگاری گردشگر در مشهد» چیست؟ کمک به اقتصاد و رونق شهری، نخستین پاسخی است که کارشناسان به این پرسش مطرح می‌کنند. البته آمار و ارقامی هم که در خصوص میزان ورود سرمایه و گردش مالی حاصل از حضور گردشگران از سوی این افراد اعلام می‌شود تامل‌برانگیز است. به عبارت دیگر، توسعه گردشگری مشهد به شکل قابل‌توجهی بر درآمدزایی شهر تاثیر می‌گذارد.

از آنجایی که مشهد از دیرباز به برکت وجود بارگاه ملکوتی امام رضا(ع) مقصد میلیون‌ها نفر زائر بوده، برنامه‌ریزی برای این میزان مسافر و بهره‌مندی از این ظرفیت برای رونق اقتصادی شهر از دغدغه‌های اصلی شورای شهر پنجم مشهد و مدیریت شهری بوده است. رئیس کمیسیون اقتصادی و سرمایه گذاری شورای شهر یکی از افرادی است که در چند وقت اخیر اظهاراتی در این زمینه داشته است.

به گفته احمد نوروزی، «در دنیا برای جذب گردشگر هزینه‌های بسیار سنگینی از ایجاد زیرساخت‌ها تا تبلیغات انجام می‌دهند چراکه ورود هر گردشگر و زائر به شهر موجب ایجاد درآمد، اشتغال‌زایی و رونق کسب و کار می‌شود بنابراین هر یک روز افزایش ماندگاری مسافر سبب رونق بیشتر، تولید بیشتر درآمد و استفاده بهتر از زیرساخت‌های ایجاد شده از مراکز اقامتی و پذیرایی است. آنطور که آمارها می‌گویند به ازای هر پنج نفر گردشگر یک اشتغال در شهر ایجاد می‌شود.»

این عضو شورای شهر مشهد توضیح می‌دهد: «مطالعات زیادی انجام شده و راهکارها مشخص است بنابراین حالا وقت اجرایی کردن آنهاست. در طرح جامع زیارت هم مشکلات قید شده و باید هدایت و راهبری برای سرمایه‌گذاران انجام شود. مدیریت شهری باید برنامه‌ریزی کنند تا پروژه هایی که باعث ماندگاری زائر می شود را شناسایی و مطالعه کرده و بستر اجرایی آن را فراهم کنند. از سوی دیگر، باید فرهنگسازی در این خصوص در دستور کار باشد.»

نوروزی با بیان اینکه نباید از سرمایه گذار توقع انجام کار مطالعاتی داشته باشیم و باید فرصت‌ها را برای آنان فراهم کنیم، می‌افزاید: «یکی از بزرگترین کمبودهای فعلی آنست که برای اوقات فراغت زائران هیچ ابزار تفریح و سرگرمی در شهر نداریم. ساعت های زیادی از وقت زائران به بیکاری می گذرد در حالیکه پتانسیل های فراوان تفریحی و فرهنگی داریم. به عنوان مثال پارک ها و مجموعه های آبی ایجاد شده یک راهکار برای پرکردن زمان خالی مسافر است و به افزایش ماندگاری وی در شهر کمک می کند.» 

رئیس کمیسیون اقتصادی شورای شهر مشهد با تاکید بر آنکه گردشگری از کم هزینه ترین سرمایه گذاری ها برای ایجاد اشتغال است، می‌گوید: «در برخی کشورها با ایجاد جاذبه های مصنوعی مانند پارک، پنجره ای به دنیا یا در شهر شن‌زن چین با ساخت نمادهای فرهنگی و تاریخی کشورهای مختلف در مقیاس کوچک به دنبال جذب بیشتر گردشگر هستند. اینگونه و فقط با همین پارک ماندگاری مسافر در آن شهر یک روز افزایش می یابد. برای یک روز اقامت بیشتر هزینه های هتل، غذا، حمل و نقل، خرید جانبی و... تبدیل به درآمد بیشتر برای شهر می شوند یا مثلا در مجموعه سان‌سیتی در آفریقای جنوبی 10 هزار شغل ایجاد شده است.»

جوانان برای تفریح به کشورهای همسایه می‌روند
نوروزی اضافه می‌کند: «برخی گله دارند که چرا آرامگاه فردوسی نمی تواند مثل حافظیه در اقتصاد شهر ایفای نقش کند اما بنده می پرسم چرا توس نباید هم جایگاه با قونیه باشد و چرا نمی تواند مرکز تعاملات فرهنگی و رفت و آمدهای تجاری و تفریحی و فرهنگی باشد. فقط به پتانسیل های خود شاهنامه دقت کنید که برای هر حکایت و روایتش چند برنامه در سال می توان تولید و سرگرمی ایجاد کرد اما وقتی این کارها انجام نمی شود از سمت مقابل بیکاری، فقر و مشکلات اجتماعی افزایش می‌یابد. متاسفانه تاکنون در راستای حل مشکلات، کمبودها و افزایش جذابیت شهر مشهد اقدام عملیاتی چندانی انجام نشده و امروز شاهد آن هستیم که جوان های کشورمان هم برای استفاده از امکانات تفریحی به کشورهای همسایه سفر می‌کنند.»

از سوی دیگر، نایب رئیس کمیسیون فرهنگی شورای شهر مشهد نیز می‌گوید: «فلسفه وجودی مشهد زیارتی است اما می توان دیگر کاربری ها و جاذبه هایی مانند گردشگری اجتماعی، سلامت، اکوتوریسم و فرهنگی را برای سفر به مشهد تعریف کرد.» رمضانعلی فیضی از خواست شورا برای فعال شدن سازمان های مختلف و همکاری برای اتفاق بزرگ در این زمینه خبر می‌دهد و می‌افزاید: «امروز در حوزه توریسم سلامت مشهد به عنوان تنها کلانشهر شرق کشور ظرفیت بالایی دارد اما نیاز به تعامل و همراهی سازمان هایی چون بهداشت و درمان دارد و باید با شهرداری و میراث فرهنگی همراه شود.»

وی بر شناسایی ظرفیت سایر دستگاه های خصوصی و دولتی در این خصوص تاکید می‌کند و می‌گوید: «ظرفیت هایی در گوشه و کنار شهر داریم که باید فعال شوند. امروز از حضور مسافر بخش هایی خاصی از مشهد منتفع می شوند اما باید راهکاری برای توزیع این انتفاع به کار بست. با این توضیح که توسعه گردشگری و ایجاد زیرساخت های ماندگاری زائر در برنامه های میان مدت شهرداری وجود دارد که در برنامه سه ساله شهرداری برای آن دقت نظر خاصی اعمال شده است.»

توجه به بناهای فاخر معماری در سطح شهر 
اما آیا از منظر شهرسازی و معماری می توان برای افزایش ماندگاری مسافر در مشهد راهکاری اندیشید؟ محمدهادی مهدی‌نیا، رئیس کمیسیون شهرسازی و معماری شورای شهر مشهد در این باره می‌گوید: «در این زمینه موضوع «گردشگر شهری» تعریف شده که هدف این گردشگری ساختمان‌ها و جذابیت‌های بصری شهر است. این گونه ساختمان‌ها گاه ساختمان های با قدمت و ارزش تاریخی و فرهنگی است اما در بسیاری موارد اصل ساختمان جدید و به‌روز است اما به‌دلیل جاذبه ها و زیبایی های آن از نظر معماری می توانند جاذب گردشگران باشند. به عنوان مثال ساختمان مدرن «لرزان» در شهر پراگ و ساختمان های متعددی که در شهر بارسلون ساخته شده هرچند معاصرند اما چون ارزش معماری دارند مقصد گردشگری هستند.»

وی توضیح می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌دهد: «اگر بتوانیم بناهای فاخر معماری در سطح شهر ایجاد کنیم با افزایش جذابیت های بصری شهر می تواند سبب افزایش زمان ماندگاری مسافر شود. غیر از این ابزار هم انواع تم پارک ها یا پارک های موضوعی می تواند جذابیت گردشگری ایجاد کند. نمونه هایی همچون پارک مینیاتوری در مشهد در حال اجرا است.»

به گفته مهدی‌نیا، «این موارد هم در تجربه شهرهای دنیا بوده است و حتی کشتی نوح در ابعاد بزرگ در یک کشور اروپایی ساخته شده که یک روز زمان گردشگر را صرف می کند. این موارد می تواند به افزایش ماندگاری زائر کمک کند. ولی هنوز چنین مواردی در مشهد چندان اجرایی نشده است. در واقع در حال حاضر یک تجربه اجرایی شده که جواب گرفته باشیم در مشهد نداریم.»

این عضو شورای شهر مشهد از پیگیری برای ایجاد یک شرکت تخصصی در این خصوص خبر می‌دهد و می‌گوید: «یکی از موضوعاتی که معاونت اقتصادی شهرداری مشهد دنبال می کند هدایت سرمایه گذاری به حوزه هایی است که سبب جذب گردشگر می شود. بحث گردشگری تنها به رویکرد فرهنگی اجتماعی محدود نمی شود و باید طرح ها و بسته های سرمایه گذاری جذاب برای جذب سرمایه گذار تعریف شود. از اینرو پیشنهاد تاسیس شرکت گردشگری زیر مجموعه معاونت اقتصادی را مطرح کرده ایم تا به‌طور تخصصی پتانسیل یابی و مذاکره با سرمایه گذاران در حوزه گردشگری را دنبال کند.»

در این میان، یوسف بیدخوری، معاون گردشگری سازمان میراث فرهنگی و گردشگری خراسان‌رضوی در این‌باره می‌گوید: «هیچ مطالعه‌ای که راهبرد مشخصی برای ماندگاری ارائه کند انجام نشده است. براساس تحلیل میدانی و تجربیات خود می دانیم نگاه و نیت اصلی ورود مسافران به استان زیارت حرم امام رضا است. پس مشهد و اماکن اقامتی آن بیشترین منافع را از این جمعیت می برند و به نظر می رسد جذب مشتری بیشتر برای این موضوع نیاز به تبلیغ چندانی ندارد.»

تمرکز بر اقامتگاه‌های بوم‌گردی 
به گفته بیدخوری، «باید زمینه استفاده بیشتر استان از ظرفیت مسافران ورودی به مشهد فراهم شود. مجموعه های متنوع گردشگری در حال ساخت هستند تا مسافران بتوانند با تنوع بیشتر چه در مشهد و چه در اطراف مشهد ساکن شوند اما توجه ویژه اداره کل هم بر اقامتگاه های بومگردی بوده است و در حال حاضر 31 اقامتگاه در حال بهره برداری است و 140 پرونده در حال گذراندن مراحل اداری و اخذ مجوز است.»

معاون گردشگری استان توضیح می‌دهد: «این واحدها چندان سرمایه بر نیست و با بازسازی شرایط ظاهری و رعایت استانداردها و ضوابطی که خاص یک اقامتگاه بومی محلی است می توانند در چرخه استفاده مسافران قرار گیرند. دفاتر خدمات مسافری هم به برگزاری تورهای درون استانی با تمرکز اقامتگاه های بومگردی مشغول شده اند. در حال حاضر گناباد، خواف، بجستان، نشتیفان، رادکان، نیشابور، سبزوار، بردسکن و... این مناطق ورود کرده و توانسته اند هم از بومیان استانی و هم از غیربومیان مشتریانی جذب کنند. حتی گردشگران خارجی و غیرعرب هم اخیرا از این اماکن استقبال کرده اند.»

به گفته وی، «برخی اماکن تاریخی و خانه های قدیمی که در اختیار شهرداری است در مواقع لزوم با همکاری خوب شهرداری در اختیار مسافران و برنامه های ما قرار می گیرد. اخیرا گروهی دانشگاهی اروپایی در بازدید خانه داروغه مشهد اصالت و زیبایی اماکن تاریخی خراسان را بر اصفهان و شیراز چیره دانستند و تمایل به برگزاری کانال گردشگری شدند. به ویژه که هزینه ها و قیمت خدمات در ایران و خراسان رضوی بسیار مطلوب است.»

از دیگر برنامه های گردشگری استان به گفته بیدخوری هماهنگی با کشورهای ترکیه و پاکستان و عراق و آذربایجان و... برای سازماندهی بیشتر مسافران ورودی به ایران و برنامه ریزی برای دیدار از استان بوده است.

وی در این‌باره توضیح می‌دهد: «ارتباط ما با شهرداری بسیار نزدیک و مطلوب است. نگاه شهرداری به گردشگری هم کاملا مثبت و حمایت گونه است. بنابراین در حوزه های برگزاری تور در شهر مشهد در ایام پیک مسافری برنامه های مناسبی اجرا می شود. البته ظرفیت بسیار بیشتری برای همکاری با شهرداری وجود دارد و معتقدیم شهر مشهد هم هنوز بطور کامل به زائران معرفی نشده که اگر اینگونه شود زمینه افزایش زمان ماندگاری زائر در شهر فراهم خواهد شد.»

همه این توضیحات درحالی است که موانع ماندگاری زائر در مشهد فقط مربوط به حوزه سرمایه گذاری و تفریحات نیست بلکه در بخش فرهنگی نیز کمبودهایی در شهر احساس می شود و رغبت مسافران برای بیشتر ماندن در مشهد را کم می کند. از آن جمله می توان به نحوه ارتباط و رفتار مشهدی‌ها، کسبه، رانندگان و... با گردشگران اشاره کرد که همه این موارد نیاز به برنامه‌ریزی، تخصیص بودجه و فرهنگسازی دارد تا فردای بهتری برای شهر مشهد، مشهدی‌ها و تمامی ساکنان و گردشگرانش رقم بخورد. 


  افزودن نظر

آخرین تصاویر

آخرین ویدئوها

آخرین یادداشتها